Yüklenme Yöntemleri
GİRİŞ
Antrenman uygulamasında yüklenmelerin düzenli bir biçimde yapılması istenilen düzeyde bir etki yaratmaktadır. Bu açıdan amaca uygun olarak yüklenmelerin uygulanması gerekmektedir. Motorsal özelliklerin, teknik özellikler ve taktik davranışların gelişimi ve sporsal verimin artırılması için hareket uyaranlarının organizmaya uygulanması gerekmektedir. Bu uyaranların uygulanmasına egzersiz denmektedir. Ancak bu egzersizlerin veya hareket uygulamalarının olabilmesi için, uygulama sırasında belirli bir yoğunluğa erişmeleri ve belirli miktarlarda yapılmaları gerekmektedir. Bu uygulanan yüklenmeler belli ölçüde ve ilkeler çerçevesinde uygulanmaktadır. Uygulama esnasında da geliştirilmek istenen kondisyonel özelliğe göre farklılıklar göstermektedirler. Çeşitli antrenman bilimciler çeşitli şekillerde sınıflamalar yapmışlarsa da, bu sınıflamalar temel parçalara ayrılması veya daraltılmasıyla oluşan sınıflamalardır. Yüklenme yöntemlerini 1982 yılında SCHOLİCH aşağıdaki şekilde sınıflamıştır.
· Tekrar Yüklenme Yöntemi,
· İntensiv İnterval Yöntemi,
· Ekstensiv İnterval Yöntemi,
· Devamlı Yüklenme Yöntemi.
Tekrar Yüklenme Yöntemi
Tekrar yüklenme yöntemi, seçilen mesafenin ya da hareketin tekrar bitirilmesi anlamına gelmektedir. Bu çalışma yöntemi ile maksimal kuvvet, maksimal sürat ve süratte dayanıklılık özellikleri geliştirilir. Tahmin edileceği gibi organizmaya oldukça fazla yüklenme yapılması gerekmektedir. Bu çalışmadaki asıl amaç mümkün olduğu kadar az tekrar sayısı ve yüklenme yoğunluğunun yüksek olmasıdır. Bu yüklenmelerin yoğunluğu % 85-100 arası olmalıdır. Yüklenme kapsamı az olmalı, tekrar sayısı 1-6 arasında tutulmalıdır. Yüklenme süresi kısa olmalı, yüklenmeler arasında verilecek dinlenme süreleri ise uzun olmalıdır. Bu dinlenme süreleri 3 dakikanın üzerinde olmalıdır ve ayrıca dinlenmeler tam dinlenme ya da aktif dinlenme olabilir.
İntensiv İnterval Yöntem
Bu çalışma yöntemi ile sürat, çabuk kuvvet, kuvvette dayanıklılık ve süratte dayanıklılık özellikleri geliştirilir. İntensiv interval çalışmada organizma oldukça fazla oksijen borçlanmasına girmektedir. Çalışmanın yoğunluğu % 75-90 submaksimaldir. Yüklenmenin kapsamı orta düzeyde tutulurken 2-3 seri, 6-12 tekrarlı uygulama yapılır. Yüklenme süresi orta süreli, yüklenmeler arası dinlenmeler verimsel dinlenme olarak (2-5 dakika civarı) verilmelidir, tam dinlenme olmaz.
Ekstensiv İnterval Yöntem
Bu çalışma yöntemi ile genel dayanıklılık, kuvvette devamlılık, süratte dayanıklılık, orta süreli dayanıklılık özellikleri geliştirilir. Çalışmada uygulanan yoğunluk % 50-70 orta şiddette yüklenmenin kapsamı yüksek olmalı, tekrar sayısı 20-40 kadardır. Yüklenme süresi yüksek, yüklenmeler arası verilen dinlenmeler verimsel dinlenme olarak (30-45 saniyeden 1-1,5 dakika civarı) kısa süreli olmalıdır. Tam dinlenme verilmemektedir.
Devamlı Yüklenme Yöntemi
Bu çalışma yöntemi tamamen aerobik kapasite ile ilgili kalp kan dolaşım sistemi, solunum fonksiyonları, metabolitlerin normale dönme süreçlerini hızlandıran genel dayanıklılık, kuvvette dayanıklılık, süratte dayanıklılık ve uzun süreli dayanıklılık özellikleri geliştirilir. Çalışmada uygulanan yoğunluk % 60 hafif şiddette olmalıdır. Yüklenme kapsamı çok yüksek olmalı yüklenme süresi uzun tutulmalıdır. Yüklenmeler arası verilen dinlenmeler ya çok kısa olmalı ya da hiç dinlenme verilmemelidir.
KAYNAKLAR
AÇIKADA, Caner / ERGEN, Emin: Bilim ve Spor, Büro-Tek Ofset Matbaacılık, Ankara 1990.
GÜNDÜZ, Nedim: Antrenman Bilgisi, 1. Baskı, Saray Dedikal Yayıncılık San ve Tic Ltd Şti, İzmir, 1995.
SEVİM, Yaşar: Antrenman Bilgisi, Geliştirilmiş Baskı, Tutibay Ltd. Şti, Ankara, 1997.
TAŞKIRAN, Yavuz: Klasik Antrenman Teorisi, Yayıncı Yayınları, İzmit, 2003.
® - E-Akademisyen ™
