Fazla Tamlama (Super Kompenzasyon)
GİRİŞ
Antrenman için hazırlanan programların birinci amacı, sporcuları süper kompenzasyon denilen ortama sokabilmektir. Antrenmanlarda, organizmaya uygulanan yüklenmeler sonrasında bir uyum süreci başlamaktadır. Bu süreç, uyarılma ve tamlama ile yıpranma ve yenilenme arasındaki sürekli bir değişimin sonucu ortaya çıkmaktadır. Bu sürekli değişim fazla tamlama ya da süper kompenzasyon döngüsü olarak tanımlanmaktadır.
Fonksiyonel ve morfolojik uyum sürecinin gerçekleştirilmesini ortaya çıkaran temel etken dinlenme devresidir. Biyokimyasal açıdan bakıldığında bu dönemde yalnız harcanan enerji kaynakları yenilenmekle kalmaz aynı zamanda başlangıç düzeyinde bir tamlama oluşturmaktadır. Birbirini izleyen iki antrenman süreci arasında, biyokimyasal enerji kaynaklarının tamamen dolduğu bir tamlama evresi bulunmaktadır. Bir yüklenme sonrasında dinlenmeye geçildiğinde organizma toparlanmasını sağladığı gibi, yüklenmeye başladığı andaki enerji miktarından daha fazlasını ortaya çıkarabilmektedir.
Antrenmana ara vermek düzenli güç gelişimini engellemekte ve gelişim hızını da olumsuz etkilemektedir. Yüklenme şiddeti yüksek olan iki antrenman arasında verilen dinlenme aralığının uzun tutulması halinde enerji kaynakları yenilenmekte kalmayıp, başlangıç değerlerinin üzerine çıkabilmektedir. Bu nedenle yüklenmeler arası çok uzun aralar verilmelidir. Ortaya çıkan biyolojik ortam, yeni enerji yedeklerinin kazanımı ve organizmanın yenilenmesidir. Bu türden bir değişimde süper kompenzasyon (Fazla Tamlama) olarak tanımlandırılmaktadır. Bu bakımdan genç ve gelişmekte olan sporcuların düzenli olarak antrenman yapmaları önerilmektedir.
Fazla tamlama, bir birim antrenman esnasındaki yüklenme sonrasında gelişeceği gibi, hafta içerisinde gün içinde yapılan antrenmanlarla hafta sonunda yapılacak maça kadar giderek artan bir gelişme gösterebilmektedir. Bu dikkate alınarak müsabaka döneminde yapılacak yüklenmeler müsabakalar arasında bu sürenin dikkatle iyi ayarlanması gerekmektedir. Zaten hafta içinde yapılan antrenmanların amacı, sporcuların fiziksel performans yeteneğini teknik ve taktik elementlerle birleştirerek en yüksek düzeye getirmektir. Fazla tamlama en yükseğe getirildiği bir gün ve saatte, bir maçın oynanması veya bir yarışmanın olması halinde, organizma antrenmanlar yoluyla kazandığı en yüksek enerji düzeyini maçı kazanma ya da yarışı kazanma için kullanacaktır.
Uygun şiddetlerin kullanılması ile yapılan antrenmanlar sonrasında optimal düzeydeki süper kompenzasyon 36-72 saat içerisinde oluşmaktadır. Bu bilgilerden sonra eğer müsabaka periyodunda bulunuyorsa, maçın oynanacağı gün ve saat dikkate alınmalı, yüklenmeler ve karşılaştırmalar arasındaki bu süre iyi ayarlanmalıdır. Unutulmaması gereken en önemli nokta genç sporcularda yenilenmenin daha yaşlı sporculara göre çok daha erken oluşmasıdır.
KAYNAKLAR
DÜNDAR, Uğur: Antrenman Teorisi, 5. Baskı, Bağırgan Yayınevi, Ankara, 2000.
TAŞKIRAN, Yavuz: Klasik Antrenman Teorisi, Yayıncı Yayınları, İzmit, 2003.
® - E-Akademisyen ™
